مهارت غیر شناختی / با مهارت‌های غیر شناختی بیشتر آشنا شویم

برای توضیح در مورد مهارت غیر شناختی بهتر است اول بدانیم که مهارت یعنی چه؟!

مهارت به مجموعه‌ای از توانایی‌ها گفته می‌شود که به فرد امکان می‌دهد یک کار را به شکل مؤثر، دقیق و قابل اعتماد انجام دهد. مهارت حاصل ترکیبی از دانش، تجربه و تمرین است و باعث می‌شود فرد در انجام وظایف مختلف، عملکردی بهتر و حرفه‌ای‌تر داشته باشد.

با ما همراه باشید تا انواع مهارت ها را بشناسیم و ببینیم چه مواردی در دسته مهارت غیر شناختی قرار می‌گیرد.

• آنچه در این مطلب می‌خوانید
  • دسته‌بندی مهارت‌ها
  • مهارت شناختی
    • مهارت غیر شناختی
      • مهارت فنی یا تخصصی
  • انواع مهارت غیر شناختی
    • انضباط فردی
    • مسئولیت پذیری
    • کار تیمی
    • کنترل هیجان
    • خودآگاهی
    • اعتماد به نفس
    • مهارت‌های ارتباطی
    • انعطاف‌پذیری
    • انگیزه و پشتکار
    • اخلاق حرفه‌ای
    • استقامت و تاب‌آوری
    • همدلی
    • مدیریت زمان
  • جمع‌بندی
  • مطالب مرتبط

دسته‌بندی مهارت‌ها

به‌طور کلی مهارت‌ها را می‌توان در سه گروه اصلی قرار داد؛ گروه‌هایی که هر کدام بخشی از توانایی‌های فرد را شکل می‌دهند و نقش مهمی در موفقیت شخصی و حرفه‌ای دارند.

1. مهارت شناختی

این دسته از مهارت‌ها به توانایی‌های ذهنی و فکری فرد مربوط می‌شوند. مهارت‌هایی مانند حل مسئله، تصمیم‌گیری، تحلیل اطلاعات، تفکر انتقادی، یادگیری سریع و تمرکز در این گروه قرار دارند. این مهارت‌ها به ما کمک می‌کنند شرایط را بسنجیم، اطلاعات را پردازش کنیم و بهترین انتخاب‌ها را انجام دهیم.

۲. مهارت غیر شناختی

مهارت‌های غیر شناختی بیشتر با ویژگی‌های شخصیتی و رفتاری فرد در ارتباط هستند. این مهارت‌ها تعیین می‌کنند چگونه با چالش‌ها برخورد کنیم و چه نگرشی نسبت به کار و زندگی داشته باشیم. در ادامه انواع مهارت غیر شناختی را به صورت کامل بررسی باهم خواهیم کرد.

۳. مهارت فنی یا تخصصی

مهارت‌های فنی مهارت‌هایی هستند که برای انجام یک کار مشخص مورد نیازند. برای مثال کار با نرم‌افزارهای تخصصی، برنامه‌نویسی، طراحی گرافیک، کار با دستگاه‌های صنعتی، حسابداری، تحلیل داده و مهارت‌های مهندسی در این گروه قرار می‌گیرند. این مهارت‌ها معمولاً از طریق آموزش عملی، تجربه کاری و دوره‌های تخصصی تقویت می‌شوند.

بیشتر بخوانید: راهنمای جامع مهارت‌های فنی یا سخت

انواع مهارت غیر شناختی:

در این بخش ۱۳ مهارت غیر شناختی را همراه مثال بررسی می‌کنیم.

1.انضباط فردی در مهارت غیر شناختی :

انضباط فردی یکی از مهارت‌های غیر شناختی مهم است و به فرد کمک می‌کند تا بتواند به‌صورت مداوم و منظم کارهایش را انجام دهد. این مهارت کمک می‌کند حتی وقتی انگیزه کم است، فرد مسیرش را رها نکند.
مثال:
کسی که هر روز ساعت مشخصی مطالعه می‌کند – حتی اگر خسته باشد – در حال استفاده از انضباط فردی است.

2.مسئولیت‌پذیری؛ یکی از مهارت‌های غیر شناختی مهم:

پذیرفتن نتایج تصمیم‌ها و انجام درست وظایف، بدون توجیه یا مقصر دانستن دیگران. فرد مسئولیت‌پذیر روی کارش متعهد است و به تعهداتش احترام می‌گذارد.
مثال:
اگر پروژه‌ای دیر تحویل شده باشد، فرد مسئولیت‌پذیر می‌گوید: «باید بهتر برنامه‌ریزی می‌کردم» نه اینکه تقصیر را گردن دیگران بیندازد.

3.کار تیمی در دسته مهارت‌های غیر شناختی:

توانایی همکاری مؤثر با دیگران برای رسیدن به یک هدف مشترک. این مهارت شامل تقسیم کار، احترام به دیدگاه‌ها، گوش‌دادن و هماهنگی است.
مثال:
در یک پروژه گروهی، کسی که بقیه را همراهی می‌کند، وظایفش را به‌موقع تحویل می‌دهد و در جلسات تعامل دارد، کار تیمی قوی دارد.

4.کنترل هیجان به‌عنوان مهارت غیر شناختی:

مدیریت احساسات در موقعیت‌های استرس‌زا یا تحریک‌کننده؛ به‌طوری که فرد بتواند واکنش مناسب و منطقی نشان دهد.
مثال:
وقتی در محل کار مشکلی پیش می‌آید، فرد به‌جای عصبانیت ناگهانی، چند لحظه مکث می‌کند، نفس عمیق می‌کشد و با آرامش موضوع را بررسی می‌کند.

5.خودآگاهی:

خودآگاهی به عنوان یک مهارت غیر شناختی باعث شناخت دقیق احساسات، نقاط قوت، نقاط ضعف و ارزش‌های شخصی میشود. این مهارت باعث می‌شود فرد رفتارها و واکنش‌هایش را بهتر مدیریت کند. راه رسیدن به این مهارت مهم زندگی را ببینید.
مثال:
کسی که می‌داند در زمان استرس نیاز به کمی سکوت دارد، قبل از اینکه عصبانی شود از موقعیت فاصله می‌گیرد تا بهتر تصمیم بگیرد.

6.اعتماد به نفس به عنوان یک مهارت غیر شناختی:

باور داشتن به توانایی‌ها و ارزش‌های خود، بدون غرور یا ترس. فرد بااعتمادبه‌نفس از فرصت‌ها نمی‌ترسد و از شکست‌ها یاد می‌گیرد.
مثال:
وقتی یک موقعیت شغلی جدید باز می‌شود، فرد بااعتمادبه‌نفس می‌گوید: «می‌تونم یک بار امتحان کنم» و برای مصاحبه اقدام می‌کند.

7.مهارت‌های ارتباطی:

مهارت‌های ارتباطی یعنی توانایی بیان واضح افکار، گوش‌دادن فعال، درک دیدگاه طرف مقابل و استفاده درست از زبان بدن. البته که لازم است در برقراری ارتباط با دیگران باید‌ها و نباید‌ها هم رعایت شوند.
مثال:
در یک اختلاف، فرد به‌جای قطع‌کردن حرف دیگران، گوش می‌دهد و بعد پاسخ می‌دهد: «می‌فهمم چی میگی، اجازه بده نظرمو بگم…»

8.انعطاف پذیری:

انعطاف‌پذیری به عنوان یک مهارت غیر شناختی یعنی توانایی سازگار شدن با شرایط جدید، تغییر برنامه‌ها یا مواجهه با چالش‌های غیرمنتظره.
مثال:
اگر جلسه‌ای کنسل شود یا پروژه ناگهان تغییر کند، فرد انعطاف‌پذیر سریعاً خودش را با شرایط جدید وفق می‌دهد.

9.انگیزه و پشتکار در دسته مهارت غیر شناختی:

انگیزه یک مهارت غیر شناختی است که شروع‌کننده مسیر است و پشتکار نیرویی است که فرد را در مسیر نگه می‌دارد(حتی وقتی کار سخت می‌شود).
مثال:
کسی که برای یادگیری زبان هر روز فقط ۲۰ دقیقه وقت می‌گذارد و این روند را ماه‌ها ادامه می‌دهد، پشتکار دارد.

10.اخلاق حرفه‌ای:

اخلاق حرفه‌ای یعنی رعایت اصول صداقت، احترام، مسئولیت‌پذیری، حفظ رازهای کاری و انجام درست کار حتی زمانی که کسی نگاه نمی‌کند.
مثال:
فردی که اطلاعات مشتری را محرمانه نگه می‌دارد و بدون اجازه منتشر نمی‌کند، اخلاق حرفه‌ای قوی دارد.

11.استقامت و تاب‌آوری:

تاب‌آوری به عنوان یک مهارت غیر شناختی یعنی توانایی برگشت به شرایط پایدار بعد از شکست، استرس یا اتفاقات سخت.
مثال:
اگر کسی بعد از رد شدن در یک مصاحبه شغلی، دوباره رزومه ارسال کند و تلاش را ادامه دهد، فردی تاب‌آور است.

12.همدلی:

همدلی یعنی تلاش برای درک احساسات و شرایط دیگران از زاویه دید آن‌ها، نه فقط از نگاهِ خودمان.
مثال:
وقتی دوستی ناراحت است، فرد همدل نمی‌گوید «بابا چیز مهمی نیست» بلکه می‌گوید «می‌فهمم چرا ناراحتی، چطور می‌تونم کمک کنم؟»

13.مدیریت زمان در مهارت‌های غیر شناختی:

توانایی برنامه‌ریزی، اولویت‌بندی و استفاده مؤثر از زمان برای کاهش استرس و افزایش بهره‌وری.
مثال:
فردی که کارها را در تقویم زمان‌بندی می‌کند و اول کارهای ضروری را انجام می‌دهد، مدیریت زمان خوبی دارد.

در نهایت

اگر بخواهیم به یک جمع‌بندی برسیم، شناخت و کسب مهارت های غیر شناختی از نظر روانشناسی به ما در مدیریت هیجانات منفی و استرس و اضطراب کمک کرده و در بهبود روابط اجتماعی، کنترل احساسات و افزایش اعتماد به‌نفس نقش بسزایی خواهد داشت. به‌طور کلی تمرین و تقویت مهارت غیر شناختی نقش مهمی در مدیریت احساسات، عملکرد و روابط اجتماعی دارد.

مطالبی که شاید برای شما جالب باشد:

شاید مشتاق باشید بدانید اگر مهارت غیرکلامی وجود نداشت چه اتفاقی می‌افتاد و چه مهارت‌های غیرکلامی‌ای می‌توانند در زندگی روزمره به ما کمک کنند.

برای همه ما پیش آمده است که بعد از یک اتفاق خوب یا بد ناگهانی، توانایی کنترل احساسات لحظه‌ای را از دست داده باشیم. مطالعه این متن به شما در کنترل احساسات آنی کمک خواهد کرد.

قطعا شما هم مثل همه در ضمیر ناخودآگاهتان این موضوع را مرور کرده‌اید که در شرایط بحرانی چه اقداماتی را باید پیش بگیرید و چه عکس‌العملی نشان دهد. مطالعه این مطلب خالی از لطف نخواهد بود.

در زندگی روزمره، برای برقراری ارتباط با دیگران نیاز به تقویت مهارت گفتگو داریم تا بتوانیم در موقعیت‌های مختلف و در رویارویی با افراد، احساس راحتی بیشتری داشته باشیم.

در این مقاله، تلاش کردیم تا جای ممکن مهارت های غیر شناختی را شرح دهیم. شما تا بحال چه تلاشی در جهت حفظ یا تقویت این مهارت‌ها انجام داده‌اید؟
خوشحال می‌شویم تجربیات خود را با ما و خوانندگان در قسمت نظرات به اشتراک بگذارید

سوالات متداول: